Βρέφη στο φάσμα του αυτισμού

Ο αυτισμός μπορεί να εντοπιστεί

από τη βρεφική ηλικία, δηλάδη πριν από τους 18 μήνες. Ο κάθε κλινικός γνωρίζει πόσο πολύτιμη είναι η διάγνωση όσο το δυνατό νωρίτερα για πιο αποτελεσματική θεραπευτική παρέμβαση. Τα συμπτώματα που μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως το παιδί έχει αυτισμό, σύμφωνα με τους συγγραφείς , αναφέρονται στην απουσία ή στην ανεπάρκεια του βρέφους στις ακόλουθες συμπεριφορές:

  • Οπτική επαφή και χαμόγελο στα πλαίσια της αλληλεπίδρασης
  • Απάντηση σε οικεία φωνή
  • είξιμο με το δάκτυλο
  • Παιχνίδι μίμησης και προσποίησης
  • Κίνηση του σώματος προς τον οικείο ενήλικα, τη στιγμή που εκείνος το παίρνει στα χέρια.

Ο Sauvage (1995) καταγράφει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που εμφανίζουν συχνότερα κατά τα δυο πρώτα χρόνια της ζωής τα αυτιστικά παιδιά:

0-6 μηνών

  • Αδιαφορία στους ήχους (εντύπωση κωφότητας).
  • Ανωμαλίες στο βλέμμα π.χ. παροδικός στραβισμός.
  • Ασυνήθιστη συμπεριφορά (δηλαδή σε υπερβολική ηρεμία ή σε υπερβολική διέγερση
  • Διαταραχές στον ύπνο και στη θρέψη.
  • Ασυνήθης στάση προσμονής στο αγκάλιασμα (πιθανή αντίδραση είναι ακόμη κι η οπισθοχώρηση, δηλαδή το μάζεμα των άνω άκρων τους).
  • Ασυνήθης στάση σώματος στην αγκαλιά των γονέων.

6-12 μηνών

  • Μοναχικές δραστηριότητες (π.χ. παιχνίδι με τα δάχτυλα και τα χέρια μπρος στα μάτια, ταλαντεύσεις. Γενικά έλλειψη ανάγκης για αλληλεπίδραση).
  • Λανθασμένη χρήση των αντικειμένων (π.χ. μπορεί να περιστραφούν και να ασχολούνται μόνο με τη μία ρόδα στο αυτοκινητάκι ή μπορεί να προσκολλώνται στην επιφάνεια ενός αντικειμένου ξύνοντας ή τρίβοντας την).
  • Απουσία ενδιαφέροντος για το άτομο στο χώρο (Δεν έχουν ανάγκη για επαφή. Μπορούν να ασχολούνται με ένα αντικείμενο για ώρες και να μην αναζητούν μια ανθρώπινη παρουσία).
  • Αδυναμία προσανατολισμού σε οικεία φωνή (Συνήθως αναζητούν τη φωνή όταν την αντιλαμβάνεται σε διαφορετικό επιτονισμό, π.χ. να ακούγεται μελωδικά. Αντίθετα, είναι ευαίσθητα στους ελαχίστους ήχους που δεν έχουν ανθρώπινη προέλευση).
  • Έλξη από τη μουσική (Δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την μουσική, τα τραγούδια και τους μελωδικούς ήχους).
  • Λίγες ή καθόλου φωνητικές εκπομπές (Αργούν να βαβίσουν τα παιδιά αυτά και δε συμμετέχουν ενεργά σε φωνητικά παιχνίδια).
  • Κινητικές ιδιαιτερότητες (υποτονία ή υπερτονία, υποδραστηριότητα ή κι ανεξήγητη διέγερση).
  • Καθυστέρηση στη βάδιση

1-2 ετών

  • Απουσία του λόγου (Πιθανώς να έχει μείνει στο στάδιο του βαβίσματος ή να παράγει άναρθρες κραυγές και ήχους).
  • Φτωχά παιχνίδια (Τα παιχνίδια τους στερούνται συμβολισμού και φαντασίας και είναι μοναχικού τύπου).
  • Στερεοτυπίες και εμμονές στις κινήσεις τους και στο πρόγραμμα της καθημερινότητας τους (π.χ. μπορεί μια στερεοτυπική χειρονομία των χεριών ή των ποδιών τους να την παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον για αρκετή ώρα).
  • Παρατηρείται να διατηρούν ορισμένα πολύ ζωντανά ενδιαφέροντα για κινήσεις, φωτισμούς, μουσική…
  • Βάδιση στις μύτες των ποδιών ή βάδιση σαν κούκλα.
  • Ορισμένα παιδιά που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα παρουσιάζουν και επιθετικές ή αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Γενικότερα χαρακτηριστικά που προδίδουν πιθανή αυτιστική διαταραχή:

Οι διαταραχές του βλέμματος αποτελούν έναν πολύτιμο και πρώιμο δείκτη, μερικές φορές ήδη κι από τον δεύτερο μήνα:

  • Απουσία βλεμματικής επαφής.
  • Περιφερικό βλέμμα.
  • Διαπεραστικό βλέμμα, με προσαρμογή πολύ πίσω από το επίπεδο των ματιών του άλλου.
  • Εφήμερος και παροδικός στραβισμός.
  • Απλανές βλέμμα.
  • Βλέμμα «σκληρό» υπερδιεισδυτικό.

Τέλος, μετά τον 8o μήνα, παρατηρείται μια διαβάθμιση στην αποφυγή της σύλληψης και του αγγίσματος:

  • Συλληπτική αδράνεια: δεν δείχνουν με τα χέρια τους τι θέλουν, αλλά μια ελαφριά προώθηση του στήθους προς το αντικείμενο, για παράδειγμα, δείχνει την πρόθεσής της.
  • Ακουμπούν με ένα απαλό άγγιγμα με την άκρη των δαχτύλων τους την επιφάνεια ενός αντικειμένου.
  • Πιάνουν με την παλάμη τους το αντικείμενο για λίγο, το οποίο στη συνέχεια αμέσως απορρίπτουν και το πετούν.
  • Άτυπη μορφή λαβής που θυμίζουν λεπτή πένσα. Το αντικείμενο πιάνεται, για παράδειγμα, ανάμεσα στο μικρό δάχτυλο και το μέσο ή μέσα στο κενό μεταξύ των δαχτύλων.